Diş hekimliğinde estetik ve koruyucu hekimlik

Hastanın yüzüne baktığımda önce yüz orta hattını okurum; sonra gülerken üst kesici kenarların çizdiği eğrinin alt dudağı takip edip etmediğine bakarım. Altın oran bir pusuladır, cetvel değil; her yüz kendi oranını taşır. Yirmi yaşındaki kesici kenarın saydamlığı ile elli yaşındaki dişin dokusu aynı değildir ve aynı olmamalıdır.

Formu ya da rengi küçük bir dokunuşla düzelebilecek bir dişin sırf "protokol böyle" diye kesilmesi beni hep rahatsız etti. Enjeksiyon kalıplama bana kesmeden çalışabileceğim bir yol açtı: yeni formu önce tasarlıyoruz, şeffaf bir kalıp hazırlıyoruz, akışkan kompoziti dişin üzerine ekliyoruz. Diş küçülmüyor; eksik olan tamamlanıyor.

Porselen ve kompozit rakip değil, aynı amacın iki aracıdır; karar dişten ve hastadan çıkar, hekimin alışkanlığından değil. Ne kadar değişiklik gerektiğine, dişin mevcut durumuna, çiğneme kuvvetlerine, hastanın yaşına ve bakım alışkanlığına bakarım. Bütün bunları hastayla birlikte masaya koyarım; o hastanın hayatına en az yük bindiren malzemeyi ararım.

Önce dinlerim, çünkü "çok beyaz istiyorum" cümlesinin arkasında çoğu zaman başka bir şey vardır: yıllardır gülmekten çekinmek, bir fotoğrafta kendini beğenmemek. O ihtiyacı anlamadan "olmaz" demek hekimlik değildir. Hastayla konuşmayı tedavinin parçası sayarım; beklentisini anlamadan yapılan iş, ne kadar kusursuz olursa olsun, başarısızdır.

Sonra gösteririm: dijital gülüş tasarımı ve ağızda geçici prova bize konuşmak yerine bakma imkânı verir; yapay olan, yüzün üzerinde kendini ele verir. Ardından ne kadar sağlıklı doku feda edilecek, diş eti nasıl tepki verecek, on yıl sonra bakımı ne olacak, açıkça anlatırım. Bilgiyle karar veren hastayla çoğu zaman daha ölçülü bir çizgide buluşuruz.

İyi hekimlik vakit ister; her hastayla oturup konuşmak seri üretim mantığıyla yapılamaz. Hasta aşırı beyaz ve kusursuz formu kendi yüzünde görünce çoğu zaman kendisi geri adım atar. Yine de biyolojik sınırı zorlayan bir istek kalıyorsa, o işi yapmamak benim hakkım değil, görevimdir. Hastaya nazikçe "bunu ben yapmam, çünkü sana zarar verir" diyebilmek gerekir.

Hastanın kendini evinde hissettiği, hekimin de işini sabırla yapabildiği bir klinik hayal ettim. Adı da buradan geliyor: Evdiş. Masa başında planlanıp bir günde kurulmuş bir yer değil; emek emek, hasta hasta, oda oda büyüdü.

Diş hekimi korkusu gerçek bir şeydir; bunu küçümseyerek değil, ortamı ve zamanı tasarlayarak ele alırsınız. Mikroskop altında çalışmak, kalıplama tekniğini doğru uygulamak zaman ister; hekime o zamanı ve donanımı vermezseniz ondan sabır bekleyemezsiniz. Kültürün özü değişmedi: hastaya karşı dürüst, dokuya karşı tutumlu, birbirimize karşı sabırlı.

Dijital ölçü ve tasarım yazılımı bize ölçülebilirlik, tekrarlanabilirlik ve hastanın sonucu önceden görebilmesini verdi. Milimetrenin altındaki hassasiyeti makine benden daha istikrarlı tutar; ama makine neyin güzel olduğunu bilmez. Kalıbı dijital tasarımdan üretiriz, kompozitin katmanlarını ve bitimini mikroskop altında elle veririz. Teknolojiyi hastayı etkilemek için değil, hatayı azaltmak için kullanıyorum.