Sakarya'da Diş Sıkma (Bruksizm) ve Koruyucu Gece Plağı Rehberi

Bruksizm, uyku sırasında veya gün içinde farkında olmadan dişleri sıkma ve gıcırdatma biçiminde ortaya çıkan çiğneme kası etkinliğidir. Kontrol altına alınmadığında hem doğal diş minesinin aşınmasına hem de çene eklemi (TME) ağrılarına ve porselen restorasyonların çatlamasına zemin hazırlayabilir.

1. Diş Sıkma (Bruksizm) Bir Hastalık mıdır, Nasıl Anlaşılır?

2018 tarihli uluslararası uzlaşı raporu (Lobbezoo ve ark., Journal of Oral Rehabilitation, PMID: 29926505) bruksizmi tek başına bir hastalık olarak tanımlamaz. Sağlıklı bireylerde çiğneme kaslarının tekrarlayıcı bir motor davranışı olarak değerlendirilir; ancak mekanik aşınma ve restorasyon kırıkları için doğrudan bir risk etkenidir.

Bruksizm iki farklı klinik tabloda görülür. Gün içinde odaklanma veya stres anlarında dişleri kenetleme şeklinde gelişen tabloya uyanıklık bruksizmi, uyku evrelerindeki mikro-uyanıklıklarla ilişkili olarak istemsiz gelişen tabloya ise uyku bruksizmi adı verilir.

• Sabah çene ve şakak yorgunluğu: Uyandığında yanak (masseter) ve şakak (temporal) kaslarında sertlik, baş-boyun ağrısı veya çenede yorgunluk hissi.
• Diş boylarında kısalma ve düzleşme: Kesici dişlerin uçlarındaki doğal kavislerin düzleşmesi, köpek dişlerinin sivri tepelerinin aşınması ve sarı dentin tabakasının açığa çıkması.
• Diş eti sınırında çentiklenme (Abfraksiyon): Aşırı dikey ve yatay sıkma kuvvetlerinin dişin boyun bölgesinde kama şeklinde mine kopmalarına ve soğuk hassasiyetine yol açması.
• Çene ekleminde (TME) ses ve kısıtlılık: Ağız açıp kapatırken kulak önünde klik/kütleme sesi duyulması veya çenenin kilitlenme hissi.
• Yanak içi ve dil kenarında diş izleri: Yanak mukozasında beyaz kapanış çizgisi (linea alba) ve dil kenarlarında girintili diş izleri görülmesi.

2. Kişiye Özel Koruyucu Gece Plağı (Oklüzal Splint) Nasıl Çalışır?

Diş sıkmanın dişler ve çene eklemi üzerindeki yıkıcı mekanik etkisini durdurmak için koruyucu plak uygulaması yapılır. Bu amaçla 3B ağız içi tarama ve kapanış kaydıyla kişiye özel sert koruyucu gece plağı (oklüzal stabilizasyon splinti) üretilir.

Standart yumuşak plaklar veya ince beyazlatma plakları çiğneme kaslarında 'sakız çiğneme' refleksini tetikleyerek sıkmayı artırabilir. Klinik olarak planlanan sert gece plağı ise alt ve üst çene dişlerinin dengeli temas etmesini sağlar:

• Kuvvetin eşit dağıtılması: Gece boyunca tek bir dişe veya porselen restorasyona binen aşırı yükü tüm çene arkına dengeli biçimde yayar.
• Mine ve seramiklerin korunması: Dişlerin birbirine sürtünerek aşınmasını engeller; dişten daha yumuşak olduğu için aşınma diş yerine plak yüzeyinde gerçekleşir.
• Çene eklemi ve kasların rahatlatılması: Çene eklemi başının (kondil) eklem yuvasında fizyolojik ve rahat bir konumda durmasına yardımcı olarak kas spazmını azaltır.
• 3B Dijital Tasarım (CAD/CAM): Klasik ölçü almadan ağız içi tarayıcıyla kaydedilen model üzerinden dijital olarak tasarlanır ve yüksek dirençli biyouyumlu reçinelerden üretilir.

3. Gülüş Tasarımı, Lamine ve İmplant Hastalarında Bruksizm Yönetimi

Gülüş tasarımı, yaprak porselen (lamine), kompozit bonding veya zirkonyum/implant üstü protez planlanan bir hastada muayenenin ilk adımı kapanış (oklüzyon) ve bruksizm kontrolüdür. Çünkü gece uykuda oluşan sıkma kuvveti, normal yemek çiğneme kuvvetinin birkaç katına çıkabilir.

Diş sıkma bulgusu olan bir hastada estetik restorasyon yapılacaksa, aşınmayla kaybolan dikey boyut ve köpek dişi rehberliği (kanin koruyuculu kapanış) geçici provalarla yeniden kurulur. Seramik kalınlığı bu kuvvetlere göre seçilir ve tedavi bittiği gün koruyucu gece plağı teslim edilir.

4. Uyku Bruksizmi ve Uyanıklık Bruksizmi Karşılaştırması

İki tablo aynı hastada birlikte de görülebilir ve yönetim stratejisi buna göre şekillenir:

6. Sık Sorulan Sorular

Gece plağı diş sıkmayı tamamen bitirir mi?

Bruksizm merkezi sinir sistemi ve stres/uyku döngüsüyle ilişkili bir davranış olduğu için gece plağı sıkma dürtüsünü tek başına yok etmez. Ancak sıkma sırasında oluşan kuvvetin diş minesini aşındırmasını, porselenleri kırmasını ve çene eklemine zarar vermesini engeller.

Yumuşak gece plağı mı yoksa sert gece plağı mı kullanılmalıdır?

Bruksizm ve çene eklemi korumasında bilimsel olarak sert ve kapanışı hekim tarafından uyumlandırılmış plaklar (stabilizasyon splinti) tercih edilir. Yumuşak plaklar kasların sıkma refleksini artırabilir ve kısa sürede delinebilir.

Diş sıkan bir hastaya yaprak porselen (lamine) yapılabilir mi?

Hafif ve orta düzey diş sıkmada, kapanış rehberliği doğru kurgulanıp tedavi bitiminde düzenli gece plağı kullanılması şartıyla lamine uygulanabilir. İleri derecede aşınma ve derin kapanış olan vakalarda ise dayanıklılığı daha yüksek olan monolitik seramik veya zirkonyum restorasyonlar değerlendirilir.

Gece plağının bakımı ve kontrolleri nasıl yapılır?

Plak her sabah çıkarıldığında soğuk su ve sıvı sabunla fırçalanarak kendi kutusunda saklanmalıdır; sıcak su plağın formunu bozabilir. İlk teslimden sonra 1. ay ve 6. ay kontrollerinde plak üzerindeki temas izleri hekim tarafından kontrol edilir.

Sakarya'da Randevu ve Klinik İletişim

Muayene ya da dijital planlama randevusu için Özel Ev Diş'in Serdivan ve Adapazarı şubelerine telefonla ulaşabilirsiniz. Telefonla bilgi al.

Şube	Adres	Telefon	Çalışma Saatleri
Özel Ev Diş Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi - Serdivan Şubesi	İstiklal Mahallesi 2. Cadde No 13, 54050 Serdivan/Sakarya	+90 264 606 00 60	Pazartesi–Cuma 08:30–19:00 · Cumartesi 08:30–19:00
Özel Ev Diş Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi - Adapazarı Şubesi	Yenidoğan Mahallesi Fabrika Caddesi No 33, Adapazarı/Sakarya	+90 264 606 00 60	Pazartesi–Cuma 08:30–19:00 · Cumartesi 08:30–19:00